على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2447

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يونانى - شير و لبن . غالى ( q li ) ا و ص . ع . نرخ گران . و گران قيمت ضد ارزان . يق : بعته بالغالى يعنى گران خريدم آن را . و بنهايت قوت دور اندازندهء تير . و هر چيز كه از حد در گذرد . ج : غلاة . يقال : هو غال فى دينه : او در دين خود از حد در گذشته و غلو كرده است . و نيز غالى : گوشت فربه . غاليابار ( q liy - b r ) ص . پ . بوى خوش دهنده . غالية ( q liyat ) ا . ع . خوشبوئى سياه رنگ مركب از مشك و عنبر و جز آن كه موى را بوى خضاب كنند و سليمان بن عبد الملك از خلفاى اموى آن را به اين نام ناميده . غاليچه ( q li - c ? e ) ا . پ . قاليچه و غالى كوچك و خرد . غاليدن ( q lidan ) ف ل و م . پ . غلطيدن . و غلطانيدن . و برانگيختن و اغوا كردن و دلير كردن و تحريك كردن . و بدور چرخيدن براى محارست دوست و يا دفع دشمن . و ناگاه از جاى برجستن . غالينوس ( q linus ) ا . پ . جالينوس . مر . جالينوس . غاليون ( q liyun ) ا . ع . نام گياهى كه شير را در حال منجمد گرداند . غاليه ( q liye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوشبوئى كه از مشك و عنبر و كافور و روغن زيتون ترتيب دهند . غاليه بار ( q liye - b r ) ص . پ . غاليا - بار و بوى خوش دهنده . غاليه خط ( q liye - xat ) ص . پ . معشوقى كه نورسته خط و معطر باشد . غاليه دان ( q liye - d n ) ا . پ . ظرفى كه در آن غاليه مىگذارند . غاليه‌ساى ( q liye - s y ) ا . پ . خوش بوى ساز . و خوشبوى فروش . غاليه موى ( q liye - muy ) ص . پ . آنكه مويهاى وى خوشبوى باشد . غام ( q mm ) ص . ع . يوم غام : روز تيره . و روز اندوه آورنده . و روزى كه از سختى گرما نفس بگيرد . غامة ( q mmat ) ص . ع . مؤنث غام . يق : ليلة غامة . غامد ( q med ) ا . ع . كشتى پر از بار . و لقب پدر قبيله‌اى از تازيان يمن . غامدة ( q medat ) ا . ع . چاه انباشته . و كشتى پر از بار . و لقب پدر قبيله‌اى از تازيان يمن زيرا كه در ميان قوم خود اصلاح امرى نمود و غامديون منسوب بوى را گويند . غامديون ( q mediyyuna ) ا . ع . نام قبيله‌اى از تازيان يمن منسوب بعمر بن عبد اللّه غامد و يا غامدة . غامر ( q mer ) ا . ع . زمين ويران . و زمينى كه زير آب مانده باشد ضد عامر . و هر زمينى كه صلاحيت زراعت نداشته باشد . و نيز زمينى كه زراعت نشده و قابل زراعت باشد . و زمين خراب و ويرانى كه آب به آن نرسد . غامرة ( q merat ) ا . ع . خرمابنى كه محتاج آب پاشى نباشد . غامز ( q mez ) ص . ع . غمزه‌دار و كسى كه با گوشهء چشم اشاره مىكند . غامس ( q mes ) افا . ع . غوطه خورندهء در آب . و فرو برندهء در آب . غامش ( q mec ) ص . ع . ضعيف البصر . غامض ( q mez ) ا و ص . ع . زمين پست نرم . و زمين مغاك . ج : غوامض . و مرد سست حمله . و سخن پوشيده و خفى و غير واضح . و مرد گمنام و خوار . و حسب و نسب شخص كه مشهور نباشد . و پاى برنجن پركنندهء ساق كه بچسبد بر آن يعنى از فربهى ساق . و بزرگ و فربه از شتالنگ و ساق . غامض ( q mez ) ص . پ . مأخوذ از تازى - سخن درهم و پيچيده و مشكل و غير واضح . غامضة ( q mezat ) ص . ع . دار غامضة : سرائى كه در شارع نباشد . غامى ( q mi ) ص . پ . ضعيف و نحيف و ناتوان . و درويش . غامياء ( q mi ' ) ا . ع . سوراخ كلاكموش . غانة ( q nat ) ا . ع . حلقهء سر نره . و نام شهرى . غانج ( q nj ) ا . پ . رود گنگ . غانذ ( q nez ) ا . ع . ناى گلو و مخرج آوار . غانغا ( q nq ) ا . پ . رود گنگ . غانغرايا ( q nqar y ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - موت عضو يعنى فساد كامل حيات در آن عضو و به فارسى خورا گويند . غانم ( q nem ) ا . ع . نامردى و عدم توانائى بر نزديكى زنان . و ضعف عقل . و عدم جوانمردى و مردمى . غانه ( q ne ) ا . پ . نام شهرى در حدود يمن كه در آن طلاشوئى مىكنند . غانى ( q ni ) ص . ع . توانگر و مالدار . و سرودكننده . غانية ( q niyat ) ا . ع . زنى كه از جهة حسن و خوبى خود بىنياز از پيرايه باشد . و زن و يا كنيزكى كه بشوى خود بىنياز از ديگران باشد . و زنى كه بنازد بحسن و جمال خود . و زنى كه كسى وى را بخواهد و او نخواهد . و زنى كه در خانهء پدر و مادر مقيم باشد و وى را اسير نكرده باشند . و زن جوان پاك‌دامن عفيفه خواه با شوى باشد و يا نباشد . ج : غوانى .